Urte batzuk igaro dira ZiSare proiektua martxan jarri zenetik. Hasiera 2015-16 ikasturtean izan zuen, eta orduztik gorabehera guztien gainetik ikasturte honetan bere indarra erakutsi du.
610 ikasle izan dira ikasturte honetan parte hartu dutenak eta guztiek batera tona pasatxo hondakin bildu dituzte konpostagailuetan; 1.101 kg esaterako. Ikasle bakoitzak 1,8 kg biohondakin gutxiago sortu dituela kalkulatu da. Kontuan izan hondakin horiek jolas garaian bildutakoak soilik direla, pentsa zenbat hondakin organiko sortzen ditugun egunerokotasunean eta era egoki batean kudeatuko bagenitu zenbateko potentzialtzasuna dugun.
Ba al zenekien etxean sortzen ditugun hondakinen % 40a hondakin organikoak direla?
Ikasturteko azken txanpan gaude eta lanak ere amaitzen ari gara.
Maiatzaren erdialdera Eguzkitza ikastetxean esperimentu bat jarri genuen martxan. Konpostaren erabilera ikasteko eta landareetan duen eragina ikusteko, piperrak landatzen ibili ginen eta ikasturte amaiera arteko eboluzioa aztertuko dute. Bizirik baldin badaude udaran piperrak izango dituzte!!!
Bestalde, aurreko astean Elatzetan 6. mailako ikasleek lehengo urtean bildutako hondakinak konpost bilakatuta ikusi zituzten eta konpostagailua hustu genuen. 36 kg konpost atera zituzten!!!
Ikasturtea amaitzen ari da eta emaitzen ordua da… 4 ikastetxe ezberdinetan ditugu esperimentuak martxan eta horien emaitzen zain nago… Gainera ikasturte osoan zehar biltzen ibilitako datuak ere jasotzen hasia naiz zuen landa koadernoak bilduz. Hau amaitzen ari da!
Urtarrileko kontrola burutu berri konpostagailuek martxan jarraitzen dutela ikusi da, bakoitza bere erritmoan, baina, gelditu gabe. Kurtso hasieran martxan jarritako esperimentuak aurrera doaz, eta gure landareek bizirik jarraitzen dute!! Ea emaitzak laister jasotzen ditugun…
Bestalde, Txingudi ikastolan laborategi saioak burutu ditugu. Gustura aritu dira lanean!
Aspaldian ezer idatzi ez badut ere ez da lanik egin ez dugunaren seinale!! Hilabete hauetan burubelarri ibili gara guztiok konpostaren munduan eta emaitzak oso onak izan dira.
Ikasturte honetan 38 laborategi tailer egin ditugu! Ez da zifra makala ez… Denetarik ikusi dugu, bai zomorro artean eta baita ikasleen artean ere jeje. Hasieratik zirrara handia erakutsi dutenak egon dira, hasieran beldurti eta amaieran ausart jokatu dutenak eta baita nazka gainditu ezin izan dutenak ere.
Bada dibertsitatea gure geletan ere!
Eguzkitza ikastetxean urte batzuen ostean eta pronostiko guztien aurka konpostagailuaren hustuketa egin genuen. Lehen mailakoak eta ZIG gela gustura ibili zen lanean, horrela jakinarazi zidaten behintzat. Datorren ikasturtean ikastetxean bertan duten baratzean erabiltzeko konposta lortu zuten eta baita ikasturte osoko lanaren emaitza ikustea ere.
Azkenik, ikasturte honetan tailer berri bat aurkeztu da eta Txingudiko 6. mailakoak izan dira egitera ausartu diren lehendabizikoak.
Ikasturte osoan konposta gora eta behera hitz egiten, aztertzen eta ikasten gabiltza.
Baina hitzetatik ekintzetara pasatzeko ordua bada!
Konpostaren erabilera nolakoa izan beharko litzatekeen aztertzeko esperimentu bat planteatu da. Garaiko eta bertako landareak konpost eta lur proportzio ezberdinetan landatu dira, datuak hartu eta datozen asteetan landareak nola eboluzionatzen duen aztertuko da. Txingudin marrubiak landatu genituen, eta lastima handiz talderen batek ikasturte amaieran ez duela marrubirik probatuko aurreikusten dut… Baina tira, ez zaio sekula zenbat konpost erabili behar EZ duen ahaztuko!
Ikasturtea atzo hasi zela dirudien arren konturatzerako Gabonetako oporrak iritsi dira. Denbora abiadura azkarrean aurrera doa, baina, ez gara eskuak gurutzatuta egon, lan handia egin dugu hilabete hauetan!
Laborategi tailerrek arrakasta itzela izan dute, Egiluzen, Elatzetan eta Eguzkitza ikastetxeetan ibili gara konpostagailu barruan bizi diren ornogabeak aztertzen.
Kurtsoa aurrera doa pixkanaka eta baita gu ere! Ikastetxe guztiek iada formakuntza saioak burutu dituzte eta konpostagailuak prest daude lanean hasteko. Baratzak ere pixkanaka forma hartzen doaz.
Txingudi ikastolako 6. mailako ikasleak aurreko ikasturtean zehar bete zuten konpostagailua hustutzen ibili dira. Eguraldiak lagundu ez bazuen ere lanean gogotsu ibili ziren, eta jarrera paregabea erakutsi zuten.
Ikusle izan zituzten 4. mailako ikasleak, eta euren eredu izan ziren! Askok aipatu zuten moduan haiek ere oroitzen ziren orain 2 urte zaharragoak lanean ikusi izanaz eta irrikitan zeuden eskuak zikintzen hasteko.
Guztien animo eta lanarekin eguraldi txarrari aurpegi ona jarri genion!
Azken bi urte hauetan, pandemia dela eta, hainbat egoera zail eta berri bizi behar izan ditugu hainbat esparrutan, baita gure proiektu xume honetan ere. Hala eta guztiz ere, horrek ez gaitu geldiarazi eta hainbat ikastetxeetan proiektuari gogotsu eta itxaropentsu eutsi diogu.
Hau horrela izanik, aurten, 8 ikastetxek parte hartzen duzue proiektu zoragarri honetan, eta gainera horietatik bat berria dugu, ONGI ETORRI Belaskoenea HLHI! Gainontzekoei, ZORIONAK eta jarraitu horren txukun lan egiten!!
Ikasturte honetan orain arte egindako lanak laburki azalduko ditugu:
Iraila hasieran eskualdeko Konpostagailu guztiak kuxkuxeatzera pasa ginen, diagnostiko txiki bat egin genuen eta hortik abiatuta, programari ekin genion.
Urria eta Azaroa bitartean FORMAKUNTZA jaso duzue aurten arduratuko zareten ikasle zein irakasleek.
Belaskoenean konpostagailua montatu genuen HHko eraikinean, eta gustura ibili ziren 4 eta 5 urteko gelako ikasleak konpostagailua montatzen!
Horretaz gain, hustuketak egin ditugu bi ikastetxe desberdinetan:
TXINGUDI LH 6.mailako ikasleekin. Hustuketa honetan 2019-2020 ikasturteko uzta atera genuen, eta guztira 60 kilo konpost atera genituen gutxi gora behera! 6.mailako ikasleak lanean zeuden bitartean, 2. eta 4. mailako ikasleak gerturatu ziren konpostagailua nola hustutzen genuen ikustera. Egun zoragarria izan genuen, eta gainera pilo bat ikasi genuen!
Txingudi Ikastolako 6.mailako ikasleak hustuketa egiten
TALAIA LH 6. mailako ikasleekin. Talaian ere, hustuketa egin genuen eta 50 kilo konpost inguru lortu genituen. Talaian ikasleekin egindako lehendabiziko hustuketa presentziala izan da aurtengoa, 2020 ikasturtean online egin behar izan genuelako, baina primeran aritu dira lanean 6. mailako ikasleak haien iazko uzta biltzen!
Talaia eskolako 6.mailako ikasleak hustuketa egiten
Eta bukatzeko nola ez, hilabeterto bezala urrian eta azaroan konpostagailuen kontrola egitera pasatu gara, prozesua ongi doala ziurtatzeko.
Esan bezala, ikasturtea aurrera doa eta programan parte hartzen duten ikasleek konpostagailuak materia organikoz elikatuz doaz gutxinaka, baita landa koadernoetan prozesuaren inguruko datuak jasotzen ari dira ere.
Batzuei konpostagailua guztiz betetzeko denbora eman die eta guzti! Horregatik, bigarren bat martxan jarri dugu bestearen ondoan!
Elatzetako ikasleak isurketak egiten eta datuak jasotzen
Hilabetero bezala, programan parte hartzen duten ikastetxe guztietatik pasa gara kontrola egitera eta dena ongi doala ziurtatzera.
50ºC-ko tenperaturak konpostagailuan!
Eta nahiz eta neguan egon eta kanpoan hotz egiten duen… begira zer nolako tenperaturak lortu ditugun konpostagailu batzuetan urtarrilean zehar!!!
Horrek prozesua primeran doala esan nahi du, eta hor barruan dauden ornogabeak goxo goxo daude gure materia organiko guztia deskonposatzen!
Konpostajearen prozesu hau hobeto ulertzeko, gure materia organikoa deskonposatzen dituzten ornogabeen azterketa egiten dugu laborategi tailerraren bitartez.
Urtarrilean bi ikastetxeetan egin dugu tailerra:
Txingudi Ikastolako 6. mailako ikasleek zomorro espezie desberdinak aurkitu zituzten eta poz-pozik ibili ziren guztiak aztertzen. Baten batek ere, susto ederra hartu zuen armiarma ikusi zuenean! Ah zer nolako araknido interesgarriak ezagutu genituen!
Eguzkitza institutuko DBH1. mailako ikasleak eta AAT gelakoak ere, gure ongarria egiten duten ornogabeen bila aritu ziren eta hauen ezaugarriak ezagutu zituzten. Ezin zuten imajinatu hainbeste zomorro espezie desberdin aurkituko zituztenik konpostean.
Otsailaren bukaeran hilabete honetako kontrola egitera pasako gara, baina bukatzeko ohartxo bat…Hasi landa koaderno digitala betetzen, modu horretan ikasturte bukaeran lanaren erdia eginda izango duzue. Horretarako, gogoratu pasahitza erabiliz sartu behar zaretela materialen atalean eta bertan dagoen artxiboa deskargatu behar duzuela erabili ahal izateko!
Azken asteetan zehar hainbat ekintza egin dira eskualdeko ikastetxeetan ZiSare programaren barruan.
Azaroa oso euritsua izan den arren, Elatzetako hustuketa egiteko atseden eman zigun eguraldiak eta ikusi zein ongi ibili ziren Elatzetako “Bizi-Poza†taldeko kideak elkarlanean konposta ateratzen!
Behin konposta aterata, konpostagailua berriz ere montatu, formazioa jaso eta isurketekin hasi dira berriz ere gogotsu.
Horretaz gain La Sallen lehendabiziko taldearekin laborategi saioa egin genuen. Poz pozik eta interes handiz ibili ziren ikasleak gure konpostean dauden xomorroak aztertzen!
Hainbat ikastetxeetan (Toki Alai BHI, Talaia LH eta Talaia BHI) konpostagailua jarri gabe zegoen, beraz konpostagailua kokatuko den tokia bilatu eta egokitu ondoren montatu egin da isurketekin hasi ahal izateko.
Toki Alai
Talaia BHI
Talaia LH
Azkenik, hilabetero bezala Azaroko kontrola burutu egin da, oraingoan gainera zizare baten laguntzarekin, begiratu nola begiratzen zituen bere konpostagailu barruko tenperatura, pH-a eta hezetasuna!!
Eguberriak baino lehen abenduko kontrola egitera pasako gara! Ongi izan!
